Werkwijze: zo ontstaan en controleren we onze rekenmachines

Hoe een rekenmachine ontstaat

Alles begint bij een rekenvraag waar mensen echt naar zoeken. We meten de vraag en bekijken welke gegevens en vragen de beste bestaande rekenmachines behandelen. De formule komt uit een genoemde bron: een wet, een norm, een overheidsinstantie, een vakvereniging of de wiskundige literatuur.

De rekenlogica krijgt alleen jouw invoer en geeft alleen de uitkomst terug, zonder toegang tot internet, de klok of toevalsgetallen. Dezelfde logica draait in je browser en in onze tests.

Testgevallen

Elke rekenmachine heeft minstens vier testgevallen waarvan de uitkomsten niet uit ons eigen programma komen: voorbeelden uit de bron, de tekst van een wet of een aparte berekening. Daarnaast volgen 300 willekeurig gekozen geldige invoeren, waarbij de rekenmachine nooit mag vastlopen of een ongeldige uitkomst mag geven.

Bij elke publicatie worden alle testgevallen opnieuw doorgerekend. Wijkt een uitkomst af, dan gaat de pagina niet online, en een pagina die al online staat, wordt nooit vervangen door een foute versie.

Onafhankelijke controle

Voordat een rekenmachine online gaat, rekent een tweede AI-model, een ander dan het model dat de rekenmachine schreef, vanaf nul nieuwe voorbeelden door. Het ziet alleen de beschrijving, de formules en de bronnen, nooit de programmacode. De pagina wordt pas goedgekeurd als alle uitkomsten overeenkomen met die van de rekenmachine, en de voorbeelden worden vaste testgevallen.

Voor een deel van de rekenmachines komt daar een onafhankelijke herberekening in een tweede programmeertaal bij.

Regels voor bronnen

We noemen bij voorkeur primaire bronnen: wetten, overheidsinstanties en statistiekbureaus zoals het CBS, centrale banken, internationale organisaties zoals de WHO en medische richtlijnen. Encyclopedieën zoals Wikipedia gebruiken we alleen als aanvulling, bijvoorbeeld voor wiskundige definities. Elke genoemde bron moet op een gecontroleerde lijst van toegestane websites staan en wordt voor publicatie nagelopen.

Gegevens die in de loop van de tijd veranderen, zoals btw-tarieven, krijgen een controledatum. Komt die datum in zicht, dan wordt de tekst met voorrang bijgewerkt.

Gebruik van AI

Teksten en rekenlogica worden geschreven met hulp van AI-hulpmiddelen (taalmodellen van Anthropic). We zeggen dat eerlijk, omdat het helpt om onze inhoud te beoordelen. Of iets gepubliceerd wordt, hangt niet af van het model alleen, maar van de testgevallen, de onafhankelijke controle en de automatische controles die hierboven staan beschreven. De eindredactie staat hieronder vermeld.

Fouten en correcties

Op elke rekenpagina kun je met de knop ‘Fout melden’ een probleem doorgeven. Elke melding wordt met de opgegeven waarden opnieuw doorgerekend. Een bevestigde correctie doorloopt dezelfde controles als een nieuwe rekenmachine, en de datum van de laatste wijziging staat op elke pagina.

De rekenmachines geven richtwaarden volgens de genoemde formules. Ze vervangen geen advies van een deskundige over belasting, lenen, recht of gezondheid.